Te monety mogą zniknąć z naszych portfeli. Zmiany od 2030 roku? NBP zabrał głos

Jednogroszówki i dwugroszówki mogą w przyszłości zniknąć z polskich portfeli. Do Narodowego Banku Polskiego trafiły propozycje likwidacji najmniejszych monet, a jedna z nich zakłada rozpoczęcie zmian już w 2030 roku. Bank centralny dostrzega korzyści z takiego rozwiązania. Pojawiają się jednak obawy, że zaokrąglanie rachunków może oznaczać dodatkowe wydatki dla klientów.

Monety o nominale 1 i 2 groszy często zalegają w portfelach, samochodowych schowkach i domowych szufladach. W sklepach bywają kłopotliwe przy wydawaniu reszty, a ich produkcja i obsługa generują koszty. Od lat powraca więc pytanie, czy Polska nadal potrzebuje najmniejszych nominałów.

Teraz temat znów znalazł się na stole. Jak informuje Biznes Wprost, w 2026 roku do Narodowego Banku Polskiego wpłynęły dwie petycje dotyczące wycofania drobnych monet. Jedna zakłada rezygnację z jednogroszówek i dwugroszówek, druga proponuje znacznie szerszą reformę, rozłożoną na kilka lat.

Koniec groszówek od 2030 roku? Jest konkretny plan

Najdalej idąca propozycja zakłada stopniową likwidację kolejnych nominałów. Od 2030 roku z obiegu miałyby zniknąć monety 1-, 2- i 5-groszowe. Płatności gotówkowe byłyby wówczas zaokrąglane do pełnych 10 groszy.

Na tym jednak nie koniec. Autor petycji proponuje, aby od 2035 roku wycofać również monety 10-, 20- i 50-groszowe. Oznaczałoby to jeszcze większe zmiany w codziennych zakupach i sposobie rozliczania gotówki.

Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że daty 2030 i 2035 nie są oficjalnym harmonogramem NBP. Pojawiły się w propozycji skierowanej do banku centralnego. Żadna decyzja o przeprowadzeniu takiej reformy nie została dotychczas ogłoszona.

NBP widzi korzyści. Chodzi nie tylko o produkcję monet

Bank centralny dostrzega zalety ograniczenia wykorzystywania najmniejszych nominałów. Odpowiednio przygotowany system zaokrąglania płatności mógłby uprościć rozliczenia przy sklepowych kasach, zmniejszyć koszty obsługi gotówki i ograniczyć zapotrzebowanie na drobny bilon.

Skala zjawiska jest ogromna. Według danych przytoczonych przez Biznes Wprost w Polsce znajduje się w obiegu około 9,1 miliarda monet jednogroszowych oraz 3,1 miliarda dwugroszowych. Łącznie to ponad 12 miliardów sztuk, których wartość nominalna wynosi zaledwie około 153 milionów złotych.

Argumentem za zmianami są także koszty produkcji. Wytwarzanie monet o najniższych nominałach może kosztować więcej, niż wynosi ich wartość. Szczegółowych stawek nie ujawniono jednak publicznie. Mennica Polska wskazywała, że dane dotyczące kosztów produkcji są objęte tajemnicą kontraktową.

Co z cenami w sklepach? Klienci mogą mieć obawy

Najwięcej pytań budzi sposób zaokrąglania rachunków. Czy zakupy kosztujące 19,97 zł trzeba byłoby zaokrąglić do 20 zł? A co z cenami kończącymi się na 99 groszy, które od lat są powszechnie wykorzystywane przez sklepy?

W przypadku zaokrąglania do pełnych 10 groszy końcowa kwota 19,97 zł wzrosłaby do 20 zł, ale rachunek wynoszący 19,93 zł zostałby obniżony do 19,90 zł. Tak działałaby matematyczna zasada zaokrąglania do najbliższych 10 groszy, gdyby przyjęto ją w proponowanej formie.

Ważne jest również to, że zaokrąglenie końcowej kwoty rachunku nie musi oznaczać zmiany cen poszczególnych produktów. Sklep nadal mógłby oferować towar za 4,99 zł, a dopiero ostateczna suma zakupów byłaby odpowiednio rozliczana przy płatności gotówką. Takie rozwiązanie było już rozpatrywane w dyskusjach o likwidacji groszówek.

Nie wszyscy są jednak przekonani, że zmiany byłyby korzystne dla kupujących. Jak podaje Biznes Wprost, ekonomista Marek Zuber ostrzega przed ryzykiem wzrostu cen, który szacuje na około 0,2 proc. Chociaż przy pojedynczych zakupach różnica wynosiłaby zaledwie kilka groszy, w skali całego kraju mogłaby przekładać się na większe kwoty.

Nie jest to jednak potwierdzony skutek przyszłych przepisów, lecz szacunek eksperta. Rzeczywisty wpływ zależałby od przyjętych zasad zaokrąglania i zachowań sprzedawców.

Pomysł wraca od lat. Były prezes NBP popiera likwidację

To nie pierwsza próba pożegnania najdrobniejszych monet. W sierpniu 2025 roku do Kancelarii Prezydenta RP trafiła petycja dotycząca likwidacji monet o nominale 1 i 2 groszy oraz wprowadzenia zaokrąglania końcowych płatności gotówkowych do 5 groszy. Propozycję skierowano do analizy między innymi w NBP i Ministerstwie Finansów.

Za rezygnacją z najmniejszych monet opowiadał się również Marek Belka, były prezes Narodowego Banku Polskiego. Jak przypomina Interia Biznes, już w 2013 roku proponował wycofanie groszówek, jednak pomysł nie uzyskał wówczas poparcia.

Dyskusja dotyczy także kosztów po stronie handlu. Sklepy musiałyby dostosować systemy kasowe, procedury rozliczeniowe i przeszkolić pracowników. Przed takimi konsekwencjami zwracał uwagę sektor handlowy w materiałach opisywanych przez Business Insider Polska.

Czy trzeba już odkładać jednogroszówki?

Na razie nic nie zmienia się podczas codziennych zakupów. Monety 1-, 2- i 5-groszowe nadal są pełnoprawnym środkiem płatniczym, podobnie jak pozostałe nominały polskiego bilonu.

Narodowy Bank Polski nie ogłosił decyzji o ich wycofaniu ani daty rozpoczęcia reformy. Przedstawione propozycje wymagają dalszych analiz i ewentualnego przygotowania odpowiednich rozwiązań prawnych.

Temat likwidacji najmniejszych monet regularnie wraca, a argumenty dotyczące kosztów ich produkcji i obsługi pozostają aktualne. Otwarte pozostaje pytanie, czy uproszczenie płatności byłoby korzystne również dla konsumentów.